Lễ hội Gầu Tào - Nét đẹp văn hóa người H'Mông
Lễ hội Gầu Tào (hay còn gọi là lễ hội “xuống đồng”) là lễ hội truyền thống quan trọng nhất của đồng bào dân tộc H’Mông, thường được tổ chức vào tháng Giêng âm lịch hằng năm tại các tỉnh vùng Tây Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu và Sơn La.
Nguồn gốc lễ hội
Theo truyền thuyết, lễ hội Gầu Tào bắt nguồn từ tục cầu phúc của người H’Mông. Khi một gia đình hiếm muộn hoặc gặp khó khăn, họ sẽ lập lời nguyện với trời đất. Nếu lời nguyện được ứng nghiệm, gia đình đó phải tổ chức lễ hội Gầu Tào để tạ ơn trời đất và chia sẻ niềm vui với cộng đồng.
Các hoạt động trong lễ hội
Phần lễ
- Dựng cây nêu: Cây nêu cao khoảng 6-7 mét, trên đỉnh buộc vải đỏ và hoa trang trí, tượng trưng cho cầu nối giữa trời và đất.
- Cúng tế: Thầy cúng thực hiện nghi lễ cầu phúc, cầu an cho bản làng với lời khấn bằng tiếng H’Mông cổ.
Phần hội
- Múa khèn: Các chàng trai H’Mông trình diễn múa khèn với những động tác dũng mãnh, uyển chuyển.
- Ném pao: Trò chơi tung pao giữa nam và nữ, cũng là dịp để trai gái tìm hiểu nhau.
- Đua ngựa: Các kỵ sĩ H’Mông phi ngựa trên đường đua quanh co sườn đồi.
- Bắn nỏ: Thi tài bắn nỏ trúng đích, thể hiện sự khéo léo và chính xác.
- Đẩy gậy, kéo co: Các trò chơi thể hiện sức mạnh và tinh thần thượng võ.
Trang phục lễ hội
Trong dịp lễ hội, phụ nữ H’Mông mặc những bộ trang phục thổ cẩm đẹp nhất với váy xòe nhiều tầng, thêu hoa văn tinh xảo bằng chỉ màu sặc sỡ. Đặc biệt, mỗi nhóm H’Mông (Hoa, Đen, Trắng, Xanh) có kiểu trang phục khác nhau, tạo nên bức tranh rực rỡ sắc màu.
Ý nghĩa văn hóa
Lễ hội Gầu Tào không chỉ là dịp vui chơi mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
- Cố kết cộng đồng: Là dịp để bà con H’Mông từ các bản làng xa gần tụ họp, giao lưu.
- Bảo tồn văn hóa: Các trò chơi, điệu múa, bài hát truyền thống được truyền lại cho thế hệ sau.
- Tâm linh: Thể hiện niềm tin vào sự che chở của trời đất và tổ tiên.
Hiện nay, lễ hội Gầu Tào đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’Mông.