Lễ hội Ok Om Bok - Đêm hội trăng rằm của người Khmer Nam Bộ

Mỗi năm vào rằm tháng 10 âm lịch, đồng bào Khmer Nam Bộ lại tưng bừng tổ chức lễ hội Ok Om Bok - một trong ba lễ hội lớn nhất trong năm (cùng với Chôl Chnăm Thmây và Sene Đôn Ta). Lễ hội diễn ra sôi động nhất tại Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang và An Giang.

Nguồn gốc lễ hội

“Ok Om Bok” trong tiếng Khmer có nghĩa là “đút cốm dẹp”. Lễ hội bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ Mặt Trăng của người Khmer - vị thần bảo hộ mùa màng. Sau mùa vụ, người dân tổ chức lễ cúng để tạ ơn Mặt Trăng đã ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Các nghi lễ chính

Lễ cúng trăng

Đây là nghi lễ trung tâm của Ok Om Bok:

Chuẩn bị lễ vật: Cốm dẹp, chuối, khoai, mía, dừa và nhiều sản vật nông nghiệp được bày trên mâm cúng.
Thời điểm cúng: Khi trăng rằm lên cao nhất trên bầu trời, gia đình tụ họp ngoài sân.
Nghi thức đút cốm dẹp: Người lớn tuổi nhất đút cốm dẹp vào miệng trẻ em, vừa đút vừa hỏi các em ước điều gì. Đây là khoảnh khắc ý nghĩa, thể hiện sự yêu thương và kỳ vọng của thế hệ đi trước dành cho con cháu.

Thả đèn nước (Lôi Prôtip)

Hàng trăm chiếc đèn hoa đăng lung linh được thả trên sông, tạo nên khung cảnh huyền ảo. Ánh đèn được tin là sẽ mang lời cầu nguyện của con người đến với thần linh và dẫn đường cho Phật tổ trở về.

Đua ghe ngo - Linh hồn lễ hội

Đua ghe ngo là hoạt động nổi bật và thu hút đông đảo người xem nhất:

Ghe ngo là gì?

Ghe ngo (Tuk Ngo) là loại thuyền dài khoảng 25-30 mét, được đục từ một thân cây gỗ lớn.
Mỗi ghe có từ 40-60 tay chèo, được sơn phết rực rỡ với hình rắn thần Naga ở mũi ghe.
Mỗi ghe thuộc về một ngôi chùa Khmer, được coi là báu vật thiêng liêng.

Cuộc đua

Đường đua: Trên sông Maspéro (Sóc Trăng), dài khoảng 1.200 mét.
Quy mô: Hàng chục đội ghe ngo từ các chùa Khmer tham gia tranh tài.
Không khí: Tiếng trống, tiếng hò reo cổ vũ của hàng trăm nghìn khán giả dọc hai bên bờ sông.
Ý nghĩa: Đua ghe ngo tượng trưng cho tinh thần đoàn kết, sức mạnh tập thể và lòng dũng cảm.

Các hoạt động văn hóa khác

Biểu diễn nghệ thuật Rô Băm: Loại hình sân khấu truyền thống Khmer kể lại các câu chuyện sử thi.
Múa Lâm Thôn: Điệu múa vòng tròn tập thể vui nhộn, ai cũng có thể tham gia.
Hội chợ ẩm thực: Trưng bày các món ăn đặc trưng Khmer như bún nước lèo, cốm dẹp, bánh gừng.
Triển lãm văn hóa: Giới thiệu trang phục, nhạc cụ và đồ thủ công mỹ nghệ Khmer.

Giá trị văn hóa

Lễ hội Ok Om Bok đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và đang được đề cử UNESCO. Lễ hội không chỉ của riêng người Khmer mà đã trở thành ngày hội chung của cả cộng đồng các dân tộc Nam Bộ, góp phần thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm sinh sống trong vùng.

Nếu có dịp đến Sóc Trăng vào rằm tháng 10 âm lịch, đừng bỏ lỡ cơ hội trải nghiệm lễ hội Ok Om Bok - nơi bạn sẽ cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp văn hóa Khmer Nam Bộ giữa lòng Việt Nam.